بررسی اصلاحات بستانکاری و بدهکاری در حسابداری -نگاهی جامع به هر کدام

یکی از مباحث پر اهمیت در حسابداری بستانکاری و بدهکاری است که حتما باید هر حسابدار و شخصی با این دو اصطلاح آشنایی کامل داشته باشد. اما بستانکاری و بدهکاری در حسابداری به چه معنا است؟ چرا این موضوع برای کسب و کار یک شرکت یا موسسه بسیار مهم است. از این دو اصطلاح به منظور دقیق تر بودن و واضح بودن صورت مالی و سوابق حسابداری استفاده می کنند. در واقع در هنگام ثبت معاملات حسابداران از بستانکاری و بدهکاری استفاده می کنند. اگر می خواهید این دو اصطلاح را از تمام جوانب بشناسید و کاربرد آن ها را بدانید تا آخر این مقاله همراه ما باشید.

مفهوم بستانکار و بدهکار در حسابداری

اگر بخواهیم مفهوم بستانکاری و بدهکاری را به زبان ساده و بدون در نظر گرفتن جنبه حسابداری بیان کنیم باید گفت به کسی که بایستی پولی را به حسابی واریز کند بدهکار گفته می شود. در مقابل بدهکار، فرد بستانکار وجود دارد. بستانکار شخصی است مبلغ مورد نظر به حساب او واریز می شود. به عبارت دیگر بدهی ها پولی را نشان می دهند که که از طریق حسابی پرداخت و بستانکار نیز پولی است که به حسابی واریز می شود. بدهی سبب افزایش هزینه و دارایی خواهد شد، اما بستانکاری درآمد حقوقی سهامداران شرکت را افزایش می دهد. بنابراین بستانکار بودن شرکت مزایا و بدهکار بودن ضرر است.

اگر بخواهیم بستانکاری و بدهکاری در حسابداری را تعریف کنیم باید گفت بدهکار در حسابداری گیرنده انتفاع است و بدهکاری به سمت راست هر حساب گفته می شود. بستانکاری در حسابداری نیز به سمت چپ هر حساب گفته می شود و دهنده انتفاع است. می توان این دو مفهوم را به راحتی در بهترین نرم افزار حسابداری ثبت کرد و اطلاعات مفیدی از آن به دست آورد.  

انواع بدهکاران و بستانکاران

بدهکاری و بستانکاری در حسابداری به چندین دسته متفاوت تقسیم بندی می شوند که عبارت اند از:

• بدهکاری تجاری: منظور از بدهکاری تجاری مشتریانی هستند که مهاملات تجاری آن ها به شکل اعتباری انجام می دهند.
• بدهکاری غیر تجاری: بدهکاری غیر تجاری به افرادی گفته می شود که شرکت هیچ گونه معامله تجاری به آن ها نداشته و علت بدهی آن ها ممکن است مبلغ وام و... باشد.
• بستانکاری غیر تجاری: شرکت ممکن است بدون هیچ گونه معامله تجاری به دلیل گرفتن وام بدهکار افرادی باشد که به آن بستانکاری غیر تجاری گفته مز شود.
• بستانکاری تجاری: منظور از بستانکاران تجاری فروشنده ها یمعاملات تجاری هستند که فعالیت آن ها به صورت اعتباری است.

نحوه تشخیص بستانکاری و بدهکاری در حسابداری

به کمک معادله حسابداری به راحتی می توان بستانکاری و بدهکاری در حسابداری را مشخص کرد. همانطور که 6گفته شد مفهوم بستانکاری طلب از دیگران و مفهوم بدهکاری بدهی به دیگران است. در واقع بدهکار دریافت کننده منفعت و بستانکار پرداخت کننده منفعت است. برای تشخیص این دو مفهوم در حسابداری بایستی فهمید که هر کدام از این دو اصطلاح چه تاثیری در ترازنامه حسابداری دارند:

• افزایش میزان حساب های دارای ماهیت بستانکاری در ستون بستانکار ثبت شده و کاهش در حساب هایی که ماهیت بستانکاری دارند در ستون بدهکار ثبت می شوند.
• افزایش حساب هایی که دارای ماهیت بدهکار هستنددر ستون بدهکار ثبت شده و کاهش حساب های دارای ماهیت بدهکار در ستون بستانکار ثبت می شوند.

تفاوت بدهکار و بستانکار

مهم ترین تفاوت بستانکاری و بدهکاری در حسابداری مربوط به نوع دسته بندی های آن ها است. مواردی همچون هزینه ها، دارایی ها، برداشت ها، بهای تمام شده و پیش پرداخت ها دارای ماهیت بدهکاری هستند بنابراین متعلق به سمت راستبوده و مبلغ آن بایستی در این سمت نوشته شوند. مواردی نیز که دارای ماهیت بستانکاری هستند شامل درآمد، سرمایه، بدهی ها و پیش دریافت ها هستند. توجه داشته باشید که به هیچ عنوان این موارد را نباید در ستون خلاف ماهیت خود نوشت چراکه تممی حساب و کتاب ها به هم می ریزند. به عبارت دیگر می توان گفت تمامب دارایی ها و هزینه ها جزو دسته بدهی ها قرار دارند در حالی که بدهی ها و درآمد ها در دسته بستانکارها هستند.

مفهوم اعلامیه بدهکار و بستانکار

اعلامیه بستانکاری و بدهکاری در حسابداری  به سندی گفته می شود که از آن برای اصلاح مانده های حساب و انتقال مربوط به طرف های خرید و فروش استفاده می کنند. اعلامیه بدهکاری و بستانکاری به طور کلی به دو صورت تهیه می شوند که عبارت اند از:

• دریافت کردن پرینت از حساب بانکی شرکت
• دریافت کردن گردش مانده حساب اشخصال حقیقی و حقوقی( اشخاصی که شرکت با آن ها معاملات تجاری دارد.)

ماهیت بدهکار و بستانکار در حساب ها

ماهیت حساب ها یکی از مهم ترین مفاهیم در حسابداری است. در حسابداری به طور کلی از چهار نوع ماهیت برای همه حساب ها در نظر گرفته شده اند که شامل دوگانه، خنثی، بدهکاری و بستانکاری است. حسابداران در کشور ما اغلب از شکل T  به منظور مشاهده تاثیر معاملات در دو یا چندین حساب استفاده می کنند. در این شکل از حساب سمت راست این حرف مربوط به بدهکاری و سمت چپ آن مربوط به بستانکاری است.

در صورتی که یک حساب دارای ماهیت بدهکاری باشد در سمت راست یعنی ستون بدهکاری افزایش خواهیم داشت و در سمت چپ یعنی ستون بستانکاری شاهد کاهش خواهیم بود. چنین حساب هایی معمولا دارای مانده بدهکار نیز هستند. اگر حسابی نیز دارای ماهیت بستانکاری باشد ستون سمت چپ افزایش و ستون سمت راست کاهش خواهد داشت و غالبا چنین حساب هایی دارای مانده بستانکار هستند.

نمایش ترازنامه

دلیل اهمیت مدیریت بدهکار در حسابداری

مدیریت بستانکاری و بدهکاری در حسابداری بسیار مهم است چراکه عدم پرداخت بدهی ها به موقع مشکلات زیادی را به بار خواهد آورد. در صورتی که در مهلت داده شده بدهی های شرکت پرداخت نشوند سبب تجمیع بدهی ها شده و ممکن است به مرور زمان آنقدر زیاد شوند که پرداخت آن ها مشکل ساز باشد و سبب ضرر در نقدینگی شرکت شود. سه روش مهم برای مدیریت بدهکاری و بستانکاری در کار وجود دارند که عبارت اند از:

• بهبود بخشیدن روند دریافت مطالبان به منظور برگشت پرداخت های معوقه
• استفاده کردن از انواع طرح های اعتباری برای شرکت ها و موسساتی که بدهی خود را زودتر از موعد پرداخت می کنند.
• استفاده از طرح های تشویقی برای بدهکارانی که زود تر از موعد بدهی خود را پرداخت می کنند.

سخن آخر بستانکاری و بدهکاری در حسابداری

به عنوان سخن پایانی بستانکاری و بدهکاری در حسابداری باید گفت هنگام ثبت کردن مبلغی در یک حساب بایستی ابتدا تعیین شود که این مبلغ در دسته بستانکار باید قرار بگیرد یا در دسته بدهکاری باشد. پس از مشخص کردن اینکه این مبلغ در کدام سمت ترازنامه باشد می توانید به راحتی میزان لفزایش و کاهش ارزش حساب را دریابید. به طور کلی حساب هایی که ماهیت بدهکاری دارند شامل هزینه، دارایی، بهای تمام شده و پیش پرداخت هستند در حالی که حساب هایی هم مانند درآمد، حقوق صاحبان سهام ، بدهی و پیش دریافت ماهیت بستانکاری دارند.